Loop eens een straatje rond.
We lopen allemaal wel eens met onze kop tegen een muur, niet dan? Ga u zelf maar eens na. Is er niet een fase in uw leven geweest dat u ergens last van had, bijvoorbeeld spanning op het werk. Een baan of een project dat u met veel plezier begon, maar gaan
deweg steeds min
der lol oplever
de, en langzaam overging in een nachtmerrie. Ie
dere keer weer probeer
de u uzelf op te peppen of gerust te stellen met ‘
de vorige keer heb ik het goed weten op te lossen dus nu zal het ook wel lukken’. Maar alle pogingen die in het verle
den goed werkten bleken steeds min
der effect te geven. En dat versterkte weer het negatieve gevoel: u voel
de zich steeds meer en meer ronddraaien in een cirkel. Slechter slapen, humeuriger wor
den, geprikkeld reageren, geen rust meer in
de don
der.
En als u het aan u zelf niet herkent - gefeliciteerd u bent dan een
van
de weinigen – dan kent u wel mensen in uw omgeving die ogenschijnlijk in zo’n situatie zitten. Vaak gedreven door een sterke ambitie iets te presteren doen ze alles om dat te realiseren. En als het even niet lukt, gewoon har
der proberen. En als dat ook niet het gewenste effect geeft nog har
der en met nog meer drive en overtuiging aan
de slag. Ten koste van alles blijven doorzetten, ‘het is me op
deze manier gelukt dus het moet en zal nu ook slagen’. En alle negatieve bijeffecten die volgens u wijzen op
de noodzaak het eens op een heel an
dere manier te proberen of beter nog een an
der doel te kiezen, ziet u door
de betrokkenen wor
den uitgelegd als signalen die aangeven dat hij of zij het nog niet goed genoeg en hard genoeg probeert.
“Een ezel stoot zich niet tweemaal aan
dezelf
de steen”, dat lijkt een simpele en behartigenswaardige waarheid, maar als we goed om ons heen kijken zien we dat dit voor velen niet zo gemakkelijk is. Wat maakt toch dat mensen soms zo blind wor
den voor het feit dat hun gedrag ze niet ver
der helpt, zelfs ziek maakt?
Chris Argyris zou zeggen dat het typische gevallen zijn van vastzitten in
de automatische piloot van het single-loop leren, en er gezocht moet wor
den naar diepere double-loop reflectie op eigen gedrag en na te streven doelen. Dr. Phil zou zeggen dat ie
der gedrag een eigen positieve pay-off heeft en het zinvol is te zoeken naar een alternatieve gedragsvorm die een vervangend positief gevoel oplevert. Karl Weick zou het zoeken in
de richting
van
de betekenissen die onbewust aan zaken is gegeven. Manfred Kets
de Vries zou suggereren een zelfon
derzoek te doen naar het eigen ‘innerlijk theater’ en
de doorwerking van vroegere ervaringen en emoties. Freed Bales zou aanbevelen
de verschillen tussen eigen percepties over- en verwachtingen ten aanzien
van
de sociale context te doorgron
den.
Maar hoe help je iemand concreet? Met
de ‘zachte hand’ of met
de ‘har
de hand’? Zoals in mijn SIOO opleiding (SIOO-49) in het door ie
dereen gevrees
de blok ‘persoonlijk functioneren’, waarover al ver voor
de feitelijke datum
de meest gruwelijke verhalen rondgingen? Koos je voor
de har
de aanpak bij van Dongen, of
de zachte aanpak bij Thale Bout? Ging je voorkeur uit naar
de directe confrontatie als insteek of
de zelfreflectie als start? Uitein
delijk maakte het geen bal uit, ie
der kreeg zijn
deel.
En zo is het bij het doorbreken van niet effectief gedrag waarschijnlijk ook. Ik koos
destijds voor Thale Bout, en toen ik enkele jaren gele
den in een situatie terecht was gekomen dat ik niet meer goed wist wat te doen, en
van
de situatie goed last begon te krijgen, was het een gedicht dat mij erg heeft geholpen om te realiseren waar ik mee bezig was. Ik geef het hieron
der, wellicht hebben an
deren er ook iets aan.
Autobiography in five short chapters.
There is a hole in my si
dewalk
I. I walk down the street.
There is a
deep hole in the si
dewalk.
I fall in.
I am lost ....... I am helpless.
It isn’t my fault
It takes forever to find a way out.
II. I walk down the same street
There is a
deep hole in the si
dewalk.
I pretend I don’t see it.
I fall in, again.
I can’t believe I am in this same place.
But it isn’t my fault.
It still takes a long time to get out.
III. I walk down the same street.
There is a
deep hole in the si
dewalk.
I see it is there
I still fall in...... it’s a habit ...... but,
my eyes are open.
I know where I am.
It is my fault.
I get out immediately.
IV. I walk down the same street.
There is a
deep hole in the si
dewalk.
I walk around it.
V. I walk down another street.
Nelson Portia
N.Y. Popular Library 1977
